Izba Pamięci Adama i Franciszka Mickiewiczów w Łukowie

Historia powstania

Izba Pamięci powstała jako wynik oczekiwań turystów, którzy odwiedzali kościół łukowski i spodziewali się, że w tej miejscowości zobaczą coś więcej, co świadczyłoby o pobycie Adama i Franciszka Mickiewiczów. Po rozmowie i wymianie korespondencji z Barbarą Wachowicz zapadła decyzja utrwalenia w kruchcie kościoła pobytu Adama Mickiewicza na Pasterce (ostatniej w ojczyźnie).

Po rozmowie z Ignacym Mosiem, który wyraził chęć pomocy zapadła decyzja otwarcia Izby Pamięci Adama i Franciszka Mickiewiczów w domu parafialnym przy kościele łukowskim.

Rok 1996 - przeznaczenie salki na przyszłą Izbę Pamięci. Posadzka salki wyłożona została cegłami z probostwa z czasów Adama i Franciszka Mickiewiczów.

Rok 1997 - remont pomieszczeń przeznaczonych na Izbę Pamięci i gromadzenie eksponatów.

Lipiec 1998 r. - przywiezienie przez Księdza Andrzeja Magdziarza ziemi z Zaosia, miejsca urodzenia Franciszka Mickiewicza.

29 wrzesień 1998 r. w uroczystość odpustową św. Michała w Łukowie - przekazanie ziemi z Zaosia k/Nowogródka w obecności wiernych i księży dekanatu na ręce księdza proboszcza Jana Stefana.

20 grudnia 1998 r. - odsłonięcie przez Ignacego Mosia i poświęcenie przez księdza prob. J. Stefana tablicy upamiętniającej pobyt Adama Mickiewicza (wraz z bratem Franciszkiem) na Pasterce w kościele łukowskim.

Rok 1999 - gromadzenie eksponatów.

Rok 2000 - zamontowanie w Izbie Pamięci okien witrażowych zaprojektowanych i wykonanych przez art. Powalisz-Bardońską z Poznania, które przedstawiają budynki istniejące w czasie pobytu Adama Mickiewicza w Łukowie (kościół, szkołę, spichlerz) i drogę wierzbową łączącą Łukowo z Rożnowem.

6 maja 2001 r. - z okazji zbliżającej się 170 rocznicy przybycia Adama i Franciszka Mickiewiczów do Łukowa - uroczyste otwarice Izby Pamięci. Mszę św. odprawił ks. Andrzej Magdziarz, syn parafii łukowskiej. Wstęgę przeciała Zofia Boradyn prezes Związku Polaków w Nowogródku. Modlitwę poświęcenia odmówił ks. Sławomir Krzeszcwski, pochodzący z Łukowa. Izbę Pamięci poświęcił i kazanie podczas Mszy św. wygłosił organizator uroczystkości proboszcz parafii łukowskiej ks. kan J. Stefan. W uroczystości wzięły udział poczty sztandarowe organizacji kościelnych i Ochotniczych Straży Pożarniczych oraz mieszkańcy okolicznych miejscowości, a także dyrektorzy szkół: Adama Mickiewicza z Objezierza i Franciszka Mickiewicza z Rożnowa, a także biur turystycznych, które często przywoziły do Łukowa turystów szczególnie w Roku Mickiewiczowskim. Łączność z miejscem pochodzenia Adama i Franciszka Mickiewiczów została podkreślona zarówno poprzez Zofię Boradyn, która podzieliła się obecnym stanem pamięci o Adamie Mickiewiczu w Nowogródku, jak i poprzez chleb z Nowogródka przywieziony przez Różę Matysiak i Wojciecha Owsianowskiego z Agencji Turystycznej "Polonia", którym zostali poczęstowani zebrani na otwarciu Izby Pamięci. Po otwarciu Izby Pamięci i zapoznaniu się ze zgromadzonymi eksponatami część obecnych na tej uroczystości udała się do Rożnowa, gdzie ks. kan. J. Stefan odmówił modlitwę nad mogiłą Franciszka Mickiewicza, brata Adama.

Rok 2002 - umieszczenie nad wejściem do Izby Pamięci marmurowej płaskorzeźby przedstawiającej Adama Mickiewicza - art. Ireneusza Maternika.

Przedmioty, obrazy, witraże

  1. Dzwon "Święty Franciszek", który w 1831 r. wzywał na pasterkę Adama i Franciszka Mickiewicza (uszkodzony).
  2. Urna z ziemią z Zaosia k/Nowogródka.
  3. Płaskorzeźba Adama Mickiewicza (w marmurze) - art. Ireneusza Maternika.
  4. Okna witrażowe przedstawiające budynki z czasu pobytu w Łukowie Adama Mickiewicza (kościół, szkoła, spichlerz) oraz drogę wierzbową łączącą Łukowo z Rożnowem - art. Marii Powalisz-Bardońskiej.
  5. Witraż Matki Boskiej Ostrobramskiej - art. Marii Powalisz-Bardońskiej.
  6. Obraz olejny owalny przedstawiający Adama Mickiewicza - art. Artura Kościuka, 1980-90.
  7. Obraz olejny przedstawiający Adama Mickiewicza - art. Anny Wacowkiej, 1998.
  8. Adam Mickiewicz wg Wańkowicza, kopia, 1998.
  9. 24 obrazy z tekstami z "Pana Tadeusza" Elwira Androliego.
  10. Obraz drzeworyt - Adam Mickiewicz na Krymie.
  11. Projekt tablicy upamiętniającej pobyt Adama i Franciszka Mickiewicza na pasterce w kościele łukowskim.
  12. Tekst, który - w pierwotnej wersji - miał być umieszczony przy grobie Franciszka Mickiewicza: "Bóg nie skąpił mi opieki dając Grabowskich i Baranowskich i tylu przyjaciół... Pracuj, pisz, myśl po polsku, czytaj dzieła swego ojca i rozmyślaj nad nimi. Trzeba byś znał duszą polską..." (Franciszek Mickiewicz do bratanka, syna Adama).
  13. Monety wydane przez Narodowy Bank Polski dla uczczenia Adama Mickiewicza. (Sześć monet o nominale 10 zł z 1975 r. i sześć monet o nominale 2 zł z 1998 r.)
  14. Plakat reklamujący film "Pan Tadeusz" w rezyserii Andrzeja Wajdy.
  15. Pamiątki ofiarowane z okazji pobytu w Izbie Pamięci: z Nowogródka, Koszlina, Poznania, Objezierza, Obornik, (kałamarz drewniany z symbolicznym piórem, małe mosiężne popierskie A. Mickiewicza, metaloplastyka przedstawiająca Mickiewicza w Wilnie, gipsowa podobizna A. Mickiewicza).

Pozycje książkowe

  1. "Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz, Lwów, nakładem księgarni F. H. Richtera, drukiem F.A. Brochhausa w Lipsku.
  2. "Dziady" Adama Mickiewicza cz. I, II, i IV z ilustracjami Cz. B. Jankowskiego wyd. we Lwowie 1896 r. nakładem księgarni H. Altenberga.
  3. "Pisma poetyckie" Adam Mickiewicz, wydał Tadeusz Pini, wydanie kompletne, ilustrowane. Drukarnia Narodowa w Krakowie 1925 r.
  4. "Dzieła poetyckie" wydał i objaśnił Tadeusz Pini, wydanie siódme, z portretami i podobiznami autografów poety, Nowogródek 1935 r.
  5. "Pan Tadeusz czyli ostatni zajazd na Litwie" Opracowanie graficzne Magdaleny Piwowarczyk, wyd. "PiK" Kraków 1998 r.
  6. "Pamiętnik Franciszka Mickiewicza" z autografu wydał i objaśnił Józef Kallenbach, słowo wstępne Władysława Mickiewicza, Lwów-Warszawa-Kraków, 1923 r.
  7. Działa wszystkie Adama Mickiewicza 16 tomów, 1955 r.

"Pan Tadeusz" jako lektura szkolna

  1. "Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz, opracował Konrad Górski, wyd. Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Lwów, 1931 (z przedmową, bibliografią i licznymi objaśnieniami).
  2. "Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz wyd. małego formatu, ozdobna oprawa, objaśnienia bardzo skąpe na końcu. Dom Książki, Kraków 1990 r.
  3. "Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz. Krajowa Agencja Wydawnicza, Białystok 1998 r. tylko z objaśnieniami poety (zaznaczono, że jest to lektura kl. VIII).
  4. "Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz. Wyd. MEA, Warszawa 2001 z objaśnieniami poety w pięknej oprawie.

Opracowania

  1. "Dziennik pobytu Adama Mickiewicza w Rosji 1824-1829" Leon Gomulicki, Książka i Wiedza, Warszawa 1949 r.
  2. "O Mickiewiczu" - Tadeusz Boy-Żeleński, Czytelnik 1949 r.
  3. "Pierwiosnki Polskiego Romantyzmu" wyd. M. Kot, Kraków 1949.
  4. "Mickiewicz encyklopedia" (Rymkiewicz, Siwicka, Witkowska, Zielińska).
  5. Encyklopedia "Białych plam" tom XII.
  6. "Encyklopedia Katolicka" tom XI, Lublin 2006 r.
  7. "Realia Mickiewiczowskie" Leonard Podhorski-Okolów.
  8. "Adam" Alina Swiderska.
  9. "Pan Tadeusz prawda i legenda" Wiesław Kot.
  10. "Adam Mickiewicz", Karol Hoffman, Włochy 11.XI.1944 - jeden z 500 wydanych egzemplarzy "Od walczącej Ameryki dla walczącej Polski".
  11. "Cięższą podajcie mi zbroję", Jadwiga Chamieć.
  12. "Wilno w ich życiu", Jadwiga Kudirko.
  13. "Wielkopolska szlakiem Adama Mickiewicza", Piotr Maluśkiewicz.
  14. "Przez Wielkopolskę...", Jerzy Sobczak.
  15. "Wielkopolska-słownik krajoznawczy".
  16. "Ty jesteś jak zdrowie", Barbara Wachowicz.
  17. "Wigilie Polskie", Barbara Wachowicz.
  18. "Drewniane kościoły w Wielkopolsce"
  19. "Nad dolną Wełną" - przewodnik.
  20. "Historia Parafii Św. Katarzyny" - Rożnowo, J. Stefan 1998 r.
  21. "Adam Mickiewicz" Myśli, zdania i uwagi, Warszawa 1998 r.
  22. "200 rocznica urodzin Adama Mickiewicza" Warszawa 1998 r.
  23. "Adam Mickiewicz i brat Franciszek" Łucjan Pawlik, Oborniki 2005 r.
  24. "Mickiewicz Daleki i Bliski" w 150 rocznicę śmierci poety SPOTKANIA WIELKOPOLSKIE, Poznań 2005.
W obcych językach
  1. "ADAM MICKIEWICZ ZJAMLIA NOWOGRUDDSKAJA KRAJU MÓJ RODNY" Minsk, 1969 r. - w jęz. białoruskim.
  2. "SWIETŁYM CJENIEM ADAMA MICKIEWICZA" Mińsk, 1994 r. w jęz. białoruskim.
  3. "MUZEUM ADAMA MICKIEWICZA W NOWOGRÓDKU" - w jęz. białoruskim i polskim.
  4. "ADAM MICKIEWICZ W WILNIE" Rimantas Salna, w jęz. litewskim i polskim.

Karty pocztowe

  1. Z portretem Adama Mickiewicza i widokiem Uniwersytetu Wileńskiego, Joachima Lelewela, 1819.
  2. Z rękopisem "Ody do młodości", 1821 i portretem Maryli Wereszczakówny, 1822.
  3. Portret Adama Mickiewicza - Walenty Wańkowicz, 1823.
  4. Adam Mickiewicz na Judahu skale - Walenty Wańkowicz, 1828.
  5. Dom Mickiewiczów w Nowogródku, Ignacy Domeyko, ok. 1830 i Góra Zamkowa w Nowogródku, Alojzy Musierewicz wg rysunku Napoleona Ordy, 1873-1883.
  6. Adam Mickiewicz na grobem Stefana Garczyńskiego w Awinionie - Józefa Szymona Kurowskiego, 1834.
  7. Portret Adama Mickiewicza - Cyprian Kamil Norwid, 1848.
  8. Portret Adama Mickiewicza - Aleksandra Kamińskiego, 1850 i rękopis inwokacji z "Pana Tadeusza".
  9. Powrót Adama Mickiewicza z polowania, Piotr Suchodolski 1855 i widok Konstantynopola, Adolf i Emile Rouargue.
  10. Popiersie Adama Mickiewicza, Henryk Staller, Rzym 1856.
  11. Portret Adama Mickiewicza, Franciszek Tępa, 1857.
  12. Spowiedź Jacka Soplicy, Leon Kapliński, ok. 1860.
  13. Portret Adama Mickiewicza wg fotografii Szwaycera, Jan Dudkiewicz, Poznań 1899.
  14. Mickiewicz na polowaniu w Burgas - Juliusz Kossak, 1890.
  15. Jul. Kossak mal. ilustracja do tekstu "Grażyny" A. Mickiewicza umieszczonego na karcie pocztowej: "Zarżały konie, zagrzmiała podkowa, Trzej to rycerze jadą wzdłuż parowa. Zjechali stają, a pierwszy z rycerzy Krzyknie i w trąbkę mosiężną uderzy".
  16. Adam Mickiewicz w Turcji - wyd. Salonu Malarzy Polskich w Krakowie.
  17. Apoteoza Mickiewicza, A Setkowicz.
  18. Maria Górecka w śmiełowskim pokoju Mickiewicza, Daria Mukułowska, 1919.
Adam Mickiewicz w Wielkopolsce na kartkach pocztowych
  1. Z podobizną Franciszka Mickiewicza (z darownikiem 24.12.1998 przedstawiającym pomnik Adama przy kościele św. Marcina i napis pierwszy pomnik Adama Mickiewicza w świecie).
  2. Z podobizną Stefana Garczyńskiego i datownikiem jak wyżej.
  3. Z pomnikiem Adama Mickiewicza przy kościele św. Marcina w Poznaniu, odsłonięty 7 maja 1859.
  4. Z podobizną Konstancji Bojanowskiej - Łubieńskiej.
  5. Z podobizną Klaudyny z Działyńskich Potocką i datownikiem z 24.12.1998 oraz znaczkiem pocztowym poświęconym A. Mickiewiczowi "Miej serce i patrzaj w serce".
  6. Z muzeum Poety w Śmiełowie i identycznym datownikiem jak wyżej.
  7. Z pałacem Turnów w Objezierzu.
Koperty poświęcone Adamowi Mickiewiczowi
  1. Z modlitewnikiem Adama Mickiewicza i znaczkami "Miej serce i patrzaj w serce" i "Śród takich pól przed laty" oraz datownikiem "200 rocznica urodzin Adama Mickiewicza" 24.12.1998 Warszawa 1.
  2. Z piórem i kałamarzem Adama Mickiewicza i znaczkiem z popiersiem A. Mickiewicza i tym samym datownikiem co wyżej.
  3. Z podobizną A. Mickiewicza, napisem, "Adam Mickiewicz w Wielkopolsce, 200 Rocznica urodzin Adama Mickiewicza".
  4. Bohaterowie "Pana Tadeusza" ze znaczkami: "Gerwazy, Hrabia" i "Telimena, Sędzia" oraz datownikiem: Bohaterowie "Pana Tadeusza", Warszawa 1, 30.06.2000 r.
  5. Bohaterowie "Pana Tadeusza" ze znaczkami "Wojski" i "Ksiądz Robak, Sędzia, Gerwazy" i datownikiem jak na poprzedniej kopercie.

Prasa

  1. "PRZELĄD WIELKOPOLSKI" NR 3/4, 1991.
  2. "ZIEMIA LIDZKA" NR 4, 1998.
  3. "FILATELISTA POLSKI" NR 1/2, 1998/1999.
  4. "LIST DO PANI" NR 3, 1999.
  5. "FILM" NR 10, 1999.
  6. "PRZEWODNIK KTOLICKI" NR 49, 2005; NR 24, 2006; NR 29, 2006.
  7. "NASZE WSPÓLNOTY" NR 1 i 2, 2006 r.

Foldery

  1. MUZEUM ADAMA MICKIEWICZA PRZY UNIWERSYTECIE WILEŃSKIM
  2. SZLAK MICKIEWICZOWSKI
  3. WIGILIE POLSKIE
  4. BIAŁE KRUKI WIESZCZA ADAMA
  5. PAŁAC W ŚMIEŁOWIE
  6. SZKOŁA W ROŻNOWIE DAWNIEJ I DZIŚ, ROŻNOWO 1998